O agresji mówi się dużo, ale wciąż za mało, aby sobie z nią radzić. Czy agresja to choroba, a może rodzaj niepełnosprawności? Agresja na pewno nie jest chorobą, jest natomiast reakcją na różne czynniki pojawiające się w środowisku. Najczęściej cytowaną definicją agresji jest ta, którą podaje R. Cialdini i jego współpracownicy- „agresja to celowe działanie człowieka, którego celem jest wyrządzenie krzywdy innej osobie”.
Trochę inaczej wygląda to u dzieci. Najczęściej agresywne zachowania u dzieci nie mają na celu skrzywdzenia drugiej osoby. Wielu psychologów i psychoterapeutów badając przyczyny agresji dziecięcej doszło do wniosków, że są to:
- chęć zwrócenia na siebie uwagi,
- brak umiejętności radzenia sobie z trudnymi emocjami,
- traumatyczne wydarzenia,
- zmiany, z którymi dziecko nie może sobie poradzić,
- obserwowanie agresji u rodziców,
- obserwowanie przemocy w mediach,
- brak ciepła i bezpieczeństwa w rodzinie,
- zbyt wysokie wymagania rodziców,
- brak wyznaczonych jasnych granic,
- poczucie zagrożenia.
Agresja u dzieci przejawia się też inaczej niż u dorosłych. W zależności od wieku dziecka, objawy agresji najczęściej przejawiane u najmłodszych to m.in.:
- kopanie,
- płacz,
- bicie,
- niszczenie przedmiotów,
- rzucanie przedmiotami,
- buntowanie się.
U starszych dzieci może również objawiać się :
- przezywaniem,
- wyśmiewaniem,
- prowokowaniem bójek,
- wykluczeniem innych dzieci z grupy rówieśniczej,
- hejtowaniem w mediach społecznościowych
- ignorowaniem,
- autoagresją (cięciem się, przypalaniem, gryzieniem własnego ciała).
Jak radzić sobie z agresją, gdy jesteśmy jej ofiarami? Jak reagować na agresję?
Niestety każdemu z nas zdarza się doświadczać agresji w różnej formie, gdy ktoś próbuje wyładować na nas swoją złość i frustrację. Podstawową zasadą jest to, że na agresję nie należy reagować agresją. Lepiej odpowiedzieć zachowaniem asertywnym, czyli w jasny i konkretny sposób wyrazić swoje zdanie, ale jednocześnie uszanować drugą stronę. Takie zachowanie pozwoli nam wyznaczyć w jasny sposób granicę, której nikt nie powinien przekraczać. Powiedzmy : „nie podoba mi się to, co mówisz”, „ nie mów do mnie takim tonem, to mnie rani”, „ można to powiedzieć używając innych słów”. W przypadku niektórych zachowań agresywnych warto także okazać agresorowi zrozumienie, spróbować porozmawiać z nim na ten temat – postarać się znaleźć kompromis i polubownie rozwiązać konflikt: „rozumiem, że mogło ci się nie podobać moje zachowanie, ale…”, „widzę, że bardzo to przeżywasz…”, „widzę, jakie to dla ciebie trudne…”.
Jeżeli pomimo naszych prób agresor dalej reaguje agresywnie lub narusza naszą przestrzeń osobistą, wyrządza nam krzywdę i stanowi dla nas zagrożenie, wtedy najlepszym sposobem jest natychmiastowe zakończenie takiej interakcji. Również w przypadku dzieci na agresję nie należy reagować agresją. Zamiast tego warto spróbować uspokoić dziecko, okazać mu zrozumienie i pomóc zrozumieć emocje, jakie się pojawiły. Już od najmłodszych lat warto uczyć młodego człowieka regulowania emocji – rozumienia ich i okazywania – oraz zapoznawać dziecko z adaptacyjnymi strategiami radzenia sobie z trudnymi emocjami. Jeżeli agresywne zachowania dziecka wymykają się spod kontroli, wtedy warto porozmawiać z psychologiem dziecięcym, który pomoże w dotarciu do przyczyn problemu i podpowie, jak reagować na zachowanie dziecka i jak mu pomóc.
Atak agresji – jak sobie radzić, gdy nas dotyka wybuch gniewu i agresji?
W ataku agresji ogromną rolę odgrywa uświadomienie sobie, co w tej chwili czujemy. W większości przypadków, gdy dotyka nas napad agresji, działamy automatycznie – nie zastanawiamy się nad tym co robimy, co mówimy i jak się zachowujemy. A żeby móc kontrolować agresję, musimy umieć ją najpierw rozpoznać.
Dlatego na początku warto uczyć się zwiększania samoświadomości, rozpoznawania ataku agresji i identyfikowania tego, jakie emocje nam wtedy towarzyszą, co odczuwamy w ciele i jakie myśli pojawiają się w naszej głowie. Podczas ataku agresji musimy pracować nad tym, by nie reagować impulsywnie. Mogą nam w tym pomóc poniższe ćwiczenia:
- Policzenie od 0 do 10 – pozwala uspokoić myśli i dać niejako chwilę na zastanowienie się nad tym, co chcemy zrobić.
- Oddychanie pudełkowe – polega na oddychaniu przeponą np. 4:4:4:4 (przez 4 sekundy robimy wdech, 4 sekundy wstrzymujemy oddech, 4 sekundy robimy wydech i 4 sekundy wstrzymujemy powietrze). Technika ta ma za zadanie uspokoić nasz oddech, spowolnić bicie serca oraz zrelaksować umysł, dzięki czemu będziemy w stanie uspokoić się i myśleć bardziej racjonalnie.
Kluczowe znaczenie odgrywa także regularne praktykowanie technik relaksacyjnych, pielęgnowanie hobby, wysiłek fizyczny, słuchanie muzyki, taniec, spotkania z przyjaciółmi, które pomagają uwolnić napięcie z ciała, być bardziej świadomym swojego zachowania i emocji.
EMOCJE- tak, AGRESJA- nie!